γενικό υπόβαθρο · εξειδίκευση · Ανάπτυξη Δεξιοτήτων

Το Μεγαλείο των Βυζαντινών Εικονογραφημένων Χειρογράφων: Η τέχνη της μικρογραφίας από την Ύστερη Αρχαιότητα έως το τέλος της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας

Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα — Επίπεδο 7

10 Πιστωτικές Μονάδες ECTS
3 ώρες / εβδομάδα
Γλώσσα Αγγλική
Ανοιχτό σε Erasmus
Χωρίς Προαπαιτούμενα

ΜΑΘΗΣΙΑΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

Μετά την ολοκλήρωση του μαθήματος, οι φοιτητές θα είναι σε θέση να:

1)

Εξηγήσουν την εξέλιξη της διακόσμησης των κειμένων από την Αρχαιότητα έως την Ύστερη Βυζαντινή Αυτοκρατορία, συμπεριλαμβανομένης της μετάβασης από την κεραμική στην περγαμηνή και της επίδρασης του τύπου του κειμένου.

2)

Αναλύουν τη σχέση μεταξύ κειμένου και εικόνας στα εικονογραφημένα χειρόγραφα και να προσδιορίζουν τη χρονολογική τοποθέτηση των κωδίκων.

3)

Αξιολογούν κριτικά τις βυζαντινές μινιατούρες και να εφαρμόζουν διεπιστημονικές μεθόδους στην έρευνα της ιστορίας της τέχνης.

4)

Συγκρίνουν αντικρουόμενες επιστημονικές ερμηνείες, προκειμένου να διατυπώσουν ακαδημαϊκά επιχειρήματα βασισμένα στην έρευνα.

5)

Εκφράζουν αποτελεσματικά γραπτώς σύνθετες ιδέες σχετικά με την ιστορία και την ιστορία της τέχνης.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

13 Ενότητες

Εβδομάδα 01 | Τα παλαιότερα εικονογραφημένα βιβλία

Τα παλαιότερα εικονογραφημένα παπύρια της Αιγύπτου και η χρήση τους. Η εξοικείωση των Ελλήνων με τον πάπυρο τον 7ο αιώνα π.Χ. και η ίδρυση γραφείων και βιβλιοθηκών. Ο ρόλος και η βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας. Ο πάπυρος και ο κύλινδρος, η περγαμηνή και ο κώδικας.

Μέθοδοι ζωγραφικής μικρογραφιών σε ειλητάρια και κώδικες. Η χρήση των χρωμάτων και η θέση της μικρογραφίας στο κείμενο. Τα στάδια της αποσύνδεσης της μικρογραφίας από το κείμενο και η δημιουργία ολοσέλιδων μικρογραφιών. Τα διακοσμητικά στοιχεία του βιβλίου.

Το Ημερολόγιο του 354 (Ρώμη, Αποστολική Βιβλιοθήκη του Βατικανού, χειρόγραφο Barb. lat. 2154. Ο Βιργίλιος Ρωμαίος (Ρώμη, Αποστολική Βιβλιοθήκη του Βατικανού, cod. lat. 3225) και ο Βιργίλιος Βατικανός (Ρώμη, Αποστολική Βιβλιοθήκη του Βατικανού, cod. lat. 3867): Δύο σχεδόν σύγχρονα χειρόγραφα που περιέχουν έργα του Βιργιλίου, με διαφορετική διακόσμηση και στυλ εικονογράφησης.

Η Αμβροσιανή Ιλιάδα (Μιλάνο, Biblioteca Ambrosiana, χειρόγραφο F 205inf.) και η διακόσμηση των λογοτεχνικών κειμένων. Ο Διοσκουρίδης της Βιέννης (Βιέννη, Nationalbibliothek, χειρόγραφο med. gr. 1) και η εικονογράφηση των επιστημονικών κειμένων.

Ένα επαναλαμβανόμενο θέμα στα πρώιμα θρησκευτικά εικονογραφημένα χειρόγραφα του Βυζαντίου είναι η πολύ συχνή απεικόνιση της Γένεσης. Κανένα άλλο κείμενο της Παλαιάς Διαθήκης δεν εικονογραφήθηκε ποτέ τόσο συχνά. Το φαινόμενο αυτό μπορεί να εξηγηθεί μόνο από την ισχυρή επιρροή της εβραϊκής τέχνης στη χριστιανική τέχνη κατά τους πρώτους αιώνες. Θα αναλύσουμε τη Γένεση της Βιέννης (Βιέννη, Österreichische Nationalbibliothek, cod. theol. gr. 31) και τη σοβαρά κατεστραμμένη Γένεση του Κότον (Λονδίνο, British Library, Cod. Cotton Ohto B. VI).

Analysis of the three surviving manuscripts from this period: The Rossano Gospels (Rossano, Museo Diocesano di Arte Sacra, cod. Unicus) and the Sinope Gospel (Paris, BnF, Cod. suppl. gr. 1286). The difference between a Gospel and a Lectionary.

Ανάλυση των συριακών Ευαγγελίων του Ραμπούλα (Φλωρεντία, Biblioteca Medicea-Laurenziana, MS. Plut. I. 56), τα οποία είναι σημαντικά τόσο για τις απεικονίσεις τους όσο και για τους πίνακες κανόνων τους. Χειρόγραφα με κοσμικό κείμενο, τα οποία ζωγραφίστηκαν κατά τη διάρκεια της εικονοκλαστικής περιόδου. Το πρόβλημα της χρονολογίας.

Η νίκη των εικονολατρητών επί των εικονοκλαστών αντανακλάται (μεταξύ άλλων) στη δημιουργία τριών ψαλτηρίων με περιθωριακές μικρογραφίες, που χρονολογούνται στο δεύτερο μισό του 9ου αιώνα. Αυτά είναι: το Ψαλτήρι του Χλούδοφ (Μόσχα, Ιστορικό Μουσείο, χειρόγραφο D.129), ο Κώδικας του Άθω, Μοναστήρι του Παντοκράτορα, κωδ. gr.61, και το Ψαλτήρι που φυλάσσεται στο Παρίσι, στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας, κωδ. gr. 20.

Τα Ψαλτήρια με περιθωριακές μικρογραφίες συνέχισαν να δημιουργούνται στους αιώνες που ακολούθησαν, και όχι μόνο στο Βυζάντιο. Θα εξετάσουμε τρία από αυτά, τα οποία χρονολογούνται στον 11ο αιώνα. Πρόκειται για τους ακόλουθους κώδικες: το Ψαλτήρι του Μπρίστολ (Λονδίνο, Βρετανική Βιβλιοθήκη, Add MS 40731), το Ψαλτήρι του Θεόδωρου (Λονδίνο, Βρετανική Βιβλιοθήκη, Add MS 19.352) και το Ψαλτήρι των Μπαρμπερίνι (Ρώμη, Αποστολική Βιβλιοθήκη του Βατικανού, cod. Barb. gr. 372).

Το Αριστοκρατικό Ψαλτήρι του Παρισιού, Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας, cod. gr. 139 και άλλα, μεταγενέστερης χρονολογίας, Αριστοκρατικά Ψαλτήρια στο Βυζάντιο. Βασικές αρχές χρηστικότητας και προσβασιμότητας για εκπαιδευτικούς πόρους που υποστηρίζονται από τεχνητή νοημοσύνη. Οι μαθητές αξιολογούν ένα μαθησιακό αντικείμενο χρησιμοποιώντας έναν κατάλογο ελέγχου εμπνευσμένο από το SUS, κριτήρια σχεδιασμού χωρίς αποκλεισμούς και ανατροφοδότηση από τους συμμαθητές τους.

Διάφοροι κώδικες της λεγόμενης «Μακεδονικής Αναγέννησης». Σημαντικά χειρόγραφα του 11ου αιώνα. Ο ρόλος της Μονής Στουδίων στην Κωνσταντινούπολη.

Practical information on the written essays (the topic will be given in the first weeks).Χειρόγραφα του τέλους του 11ου και του 12ου αιώνα. Άλλα γνωστά σκριπτόρια στην Κωνσταντινούπολη ή στις επαρχίες της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και η παραγωγή χειρογράφων από αυτά.

Οι εικονογραφημένοι βυζαντινοί κώδικες και η επίδρασή τους στη Γεωργία και την Αρμενία.

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

Αξιολόγηση φοιτητών

40%

Συμμετοχή στις διαλέξεις

20%

Δημόσια παρουσίαση

40%

Ερευνητική εργασία

Φόρτος εργασίας — Κατανομή ECTS

Σύνολο 250 ώρες

Διαλέξεις

26

Συζητήσεις στο πλαίσιο του σεμιναρίου

13

Ανάλυση πρωτογενών πηγών

20

Μελέτη και ανάλυση της βιβλιογραφίας

40

Παρουσιάσεις φοιτητών

11

Αυτοδιδασκαλία

70

Σύνταξη εργασίας

70

Σύνολο μαθήματος

250

Συνιστώμενη βιβλιογραφία

Προτεινόμενη βιβλιογραφία:

  • Bandinelli, R. B. Hellenistic-Byzantine Miniatures of the Iliad. Olten, 1955.
  • Brubaker, L. Vision and meaning in ninth-century Byzantium: image as exegesis in the Homilies of Gregory of Nazianzus. Cambridge, 1999.
  • Brubaker, L. “Every cliché in the book: the linguistic turn and the text-image discourse in Byzantine manuscripts.” In Art and Text in Byzantine Culture, edited by L. James, 58–82. Cambridge, 2007.
  • Buchthal, H. The Miniatures of the Paris Psalter: A Study in Middle Byzantine Painting [Studies of the Warburg Institute 2]. London, 1938 (reprint Nendeln 1968).
  • Canart, P., ed. La Bible du patrice Léon. Codex Reginensis Graecus 1. Commentaire codicologique, paléographique, philologique et artistique [ST 463]. Città del Vaticano, 2011.
  • Carr, A. W. Byzantine illumination, 1150-1250: the study of a provincial tradition [Studies in medieval manuscript illumination 47]. Chicago, 1987.
  • Ceulemans, R., and B. Crostini, eds. Receptions of the Bible in Byzantium: Texts, Manuscripts, and their Readers [Studia Byzantina Upsaliensia 20]. Uppsala, 2021.
  • Coogan, J. “Byzantine manuscript colophons and the prosopography of scribal activity.” In From Constantinople to the Frontier: The City and the Cities, edited by N. S. M. Matheou, Th. Kampianaki, and L. M. Bondioli, 297–310. Leiden, Boston, 2016.
  • Corrigan, K. Visual polemics in the ninth-century marginal psalters. Cambridge, New York, 1992.
  • Crostini, B., and G. Peers, eds. Book of psalms from Eleventh century Constantinople: on the complex of texts and images in Vat. gr. 752 [ST 504]. Città del Vaticano, 2016.
  • Cutler, A. The Aristocratic Psalters in Byzantium [Bibliothèque des Cahiers Archéologiques 13]. Paris, 1984.
  • Cutler, A. Imagery and Ideology in Byzantine Art [Collected studies 358]. Hampshire, Brookfield, 1992.
  • Degni, P., P. Eleuteri, and M. Maniaci, eds. Greek manuscript cataloguing: past, present, and future [Bibliologia 48]. Turnhout, 2018.
  • Dufrenne, S. L’illustration des psautiers grecs du Moyen Âge I: Pantocrator 61, Paris grec 20, British Museum 40731 [Bibliothèque des Cahiers Archéologiques 1]. Paris, 1966.
  • Dufrenne, S. Tableaux synoptiques de 15 psautiers médiévaux à illustrations intégrales issues du texte. Paris, 1978.
  • Evangelatou, M. “Liturgy and the Illustration of the Ninth-Century Marginal Psalters.” DOP 63 (2009): 59–116.
  • Galavaris, G. Ζωγραφική βυζαντινών χειρογράφων. Athens, 2006.
  • Galavaris, G. The Illustrations of the Prefaces in Byzantine Gospels [Byzantina Vindobonensia 11]. Wien, 1979.
  • Gasbarri, G. “From Margins to Frames. Some Forms of Transmission of Visual Formulas in Byzantine Post-Iconoclastic Illuminated Books.” Marginalia 19 (2015): 51–67.
  • Gerstinger, H. Dioscurides, Codex Vindobonensis med. gr. 1 der Österreichischen Nationalbibliothek. Graz, 1965–1970.
  • Grabar, A. Christian Iconography: A Study of Its Origins [Bollingen 35/10]. Princeton, 1968.
  • Holmes, C., and J. Waring, eds. Literacy, education and manuscript transmission in Byzantium and beyond [Medieval Mediterranean 42]. Leiden, Boston, Köln, 2002.
  • Hutter, I. “Theodoros βιβλιογράφος und die Buchmalerei in Studiu.” In Opōra: studi in onore di mgr Paul Canart per il LXX compleanno, I, edited by S. Luca and L. Perria, 177–208. Grottaferrata, 1997.
  • Kadas, S. N. Τα εικονογραφημένα χειρόγραφα του Αγίου Όρους. Thessaloniki, 2008.
  • Kavrus-Hoffmann, N. “Producing New Testament Manuscripts in Byzantium. Scribes, Scriptoria, and Patrons.” In The New Testament in Byzantium, edited by D. Krueger and R. S. Nelson, 117–146. Washington, D.C., 2016.
  • Krunger, M. J. “Manuscripts, Scribes and Book production within early Christianity.” In Christian origins and greco-roman culture: social and literary contexts for the New Testament, edited by S. E. Porter and A. W. Pitts, 13–40. Leiden, 2013.
  • Lassus, J. L’illustration du Livre des Rois. Paris, 1973.
  • Linardou, K. Reading two Byzantine illustrated books: the Kokkinobaphos manuscripts (Vaticanus graecus 1162 and Parisinus graecus 1208) and their illustration. PhD Thesis, Birmingham, 2004.
  • Lowden, J. Illuminated Prophet Books: A Study of Byzantine Manuscripts of the Major and Minor Prophets. Pennsylvania, 1988.
  • Lymberopoulou, A., ed. Images of the Byzantine World: Visions, Messages and Meanings. New York, 2016.
  • Magdalino, P., and R. S. Nelson, eds. The Old Testament in Byzantium. Washington, D.C., 2010.
  • Marava-Chatzinikolaou, A. Κατάλογος μικρογραφιῶν Βυζαντινῶν χειρογράφων τῆς Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης τῆς Ἑλλάδος, Α-Γ. Athens, 1978–1997.
  • Martin, J. R. The illustration of the heavenly Ladder of John Climacus [Studies in manuscript illumination 5]. Princeton, 1954.
  • Mazal, O. Der Wiener Dioskurides: Codex medicus Graecus 1 der Österreichischen Nationalbibliothek, I-II [Glanzlichter der Buchkunst, 8/1-2]. Graz, 1998–1999.
  • Mioni, E. Εἰσαγωγή στήν Ἑλληνική Παλαιογραφία. Athens, 2014.
  • Mullett, M., and A. Kirby, eds. Work and Worship at the Theotokos Evergetis, 1050-1200 [Belfast Byzantine Texts and Translations 6.2]. Belfast, 1997.
  • Der Nersessian, S. L’Illustration des Psautiers Grecs du Moyen Âge II: Londres Add.19352 [Bibliothèque des Cahiers Archéologiques 5]. Paris, 1970.
  • Panayotova, S., and P. Ricciardi, eds. Manuscripts in the making: art and science. London, 2017.
  • Papadaki-Oekland, S. Byzantine Illuminated Manuscripts of the Book of Job: A Preliminary Study of the Miniature Illustrations, Its Origin and Development. Athens, Brepols, 2009.
  • Parpulov, G. R. Middle-Byzantine Evangelist Portraits. A corpus of miniature paintings [Manuscripta Biblica 7]. Berlin, Boston, 2022.
  • Pelikanidis, S., et al., eds. Οι θησαυροί του Αγίου Όρους, Α΄: Σειρά Α΄, Εικονογραφηµένα χειρόγραφα. Athens, 1973–1991.
  • Roberts, C. H., and T. C. Skeat. The birth of the codex. New York, 1983.
  • Ščepkina, M. V. Miniatjury Khludovskoy Psaltyri. Moscow, 1977.
  • Spatharakis, I. The Portrait in Byzantine Illuminated Manuscripts. Leiden, 1976.
  • Spatharakis, I. Corpus of dated illuminated Greek manuscripts to the year 1453, vol. I-II [Byzantina Neerlandica 8]. Leiden, 1981.
  • Tsamakda, V. The Illustrated Chronicle of Ioannes Skylitzes in Madrid. Leiden, 2002.
  • Tsamakda, V., ed. A Companion to Byzantine Illustrated Manuscripts [Brill’s Companions to the Byzantine World 2]. Leiden, Boston, 2017.
  • Wander, S. H. The Joshua Roll. Wiesbaden, 2012.
  • Weitzmann, K. Illustrations in Roll and Codex: A Study of the Origin and Method of Text Illustration. Princeton, 1970.
  • Weitzmann, K., et al., eds. The Place of Book Illumination in Byzantine Art. Princeton, 1975.
  • Weitzmann, K. The miniatures of the Sacra Parallela: Parisinus Graecus 923. Princeton, 1979.
  • Weitzmann, K. Byzantine liturgical psalters and gospels [Collected Studies Series 119]. London, 1980.
  • Weitzmann, K., and H. L. Kessler. The Cotton Genesis: British Library, Codex Cotton Otho B VI. Princeton, 1986.
  • Weitzmann, K., and G. Galavaris. The Monastery of Saint Catherine at Mount Sinai. The Illuminated Greek Manuscripts. Princeton, 1990.
  • Weitzmann, K., and M. Bernabò. The Byzantine Octateuchs: Mount Athos, Vatopedi Monastery, Codex 602, et al. Princeton, 1999.
Κύλιση στην κορυφή