γενικό υπόβαθρο · εξειδίκευση · Ανάπτυξη Δεξιοτήτων

Μικτή Πραγματικότητα και Ψηφιακή Αναπαράσταση του Βυζαντινού Πολιτισμού

Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα — Επίπεδο 7

10 Πιστωτικές Μονάδες ECTS
3 ώρες / εβδομάδα
Γλώσσα Αγγλική
Ανοιχτό σε Erasmus
Χωρίς Προαπαιτούμενα

ΜΑΘΗΣΙΑΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

Μετά την ολοκλήρωση του μαθήματος, οι φοιτητές θα είναι σε θέση να:

1)

Εξηγούν τις βασικές αρχές των τρισδιάστατων γραφικών, της Μικτής Πραγματικότητας (MR), της Επαυξημένης Πραγματικότητας (AR) και της Εικονικής Πραγματικότητας (VR), όπως αυτές εφαρμόζονται στη βυζαντινή πολιτιστική κληρονομιά.

2)

Προσδιορίζουν και να εφαρμόζουν τεχνικές φωτογραμμετρίας για την καταγραφή βυζαντινών αρχαιολογικών ευρημάτων, αντικειμένων μικρής κλίμακας, επιγραφών και αρχιτεκτονικών στοιχείων.

3)

Δημιουργούν, να επεξεργάζονται και να τεκμηριώνουν απλά τρισδιάστατα μοντέλα στα προγράμματα Blender και MeshLab, σύμφωνα με τις αρχές τεκμηρίωσης της πολιτιστικής κληρονομιάς.

4)

Αναπτύσσουν εμπειρίες MR/VR/AR που παρουσιάζουν βυζαντινά μνημεία, έργα τέχνης, αντικείμενα και χωρικά περιβάλλοντα για σκοπούς έρευνας, εκπαίδευσης ή εμπλοκής του κοινού.

5)

Αξιολογούν τα αποτελέσματα της τεχνητής νοημοσύνης (AI) ως προς την ακρίβεια, τη μεροληψία, τον αναχρονισμό και τις παραπλανητικές αναφορές.

6)

Εφαρμόζουν αρχές αξιολόγησης της χρηστικότητας και της εμπειρίας του χρήστη στα αποτελέσματα που υποστηρίζονται από τεχνητή νοημοσύνη.

7)

Προετοιμάζουν τεκμηριωμένα τρισδιάστατα αποτελέσματα πολιτιστικής κληρονομιάς με μεταδεδομένα, σχολιασμούς, ιστορικό πλαίσιο, δηλώσεις αβεβαιότητας και υπεύθυνη ερμηνεία.

8)

Αξιολογούν κριτικά την αυθεντικότητα, την ακρίβεια, τους περιορισμούς και τις ηθικές επιπτώσεις των ψηφιακών ανακατασκευών της βυζαντινής κουλτούρας.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

13 Ενότητες

Εβδομάδα 01 | Εισαγωγή στη Μικτή Πραγματικότητα και τη Βυζαντινή Ψηφιακή Κληρονομιά

Μικτή Πραγματικότητα, Επαυξημένη Πραγματικότητα, Εικονική Πραγματικότητα και ο ρόλος της ψηφιακής ανακατασκευής στις Βυζαντινές Σπουδές. Παραδείγματα από μνημεία, αντικείμενα, μουσεία, την εκπαίδευση και τη δημόσια επικοινωνία.

Βασικές έννοιες του τρισδιάστατου χώρου, των πλεγμάτων, των κορυφών, των ακμών, των επιφανειών, των υλικών, των υφών και της απόδοσης, που εξηγούνται μέσω βυζαντινών παραδειγμάτων, όπως θόλοι, κιονόκρανα, εικόνες, ψηφιδωτά και αρχιτεκτονικά θραύσματα.

Εισαγωγή στο Blender, κατάλληλη για αρχάριους, που καλύπτει τη διεπαφή, την πλοήγηση, τις μετασχηματιστικές λειτουργίες και απλές εργασίες μοντελοποίησης. Οι μαθητές μοντελοποιούν βασικά στοιχεία της βυζαντινής αρχιτεκτονικής, όπως καμάρες, αψίδες και διακοσμητικά σχήματα.

Εισαγωγικό υλικό και ροές εργασίας για υφές, συμπεριλαμβανομένων εννοιών σχετικά με το UV και τη φυσικά βασισμένη απόδοση σε πρακτικό επίπεδο. Παραδείγματα περιλαμβάνουν ψηφίδες μωσαϊκού, μάρμαρο, πέτρα, χρυσά φόντα, βαμμένες επιφάνειες και κεραμικές υφές.

Αρχές φωτογραμμετρίας για μικρά αντικείμενα και υλικό πολιτιστικής κληρονομιάς. Λήψη εικόνων, προετοιμασία συνόλων δεδομένων, στάδια ανακατασκευής και περιπτώσεις χρήσης που αφορούν νομίσματα, κεραμικά, επιγραφές και φορητά αντικείμενα.

Επεξεργασία ανακατασκευασμένων μοντέλων στο MeshLab ή σε αντίστοιχα εργαλεία. Καθαρισμός πλέγματος, μείωση του αριθμού των κορυφών, διόρθωση υφής, βελτιστοποίηση και τεκμηρίωση με σκοπό τη διατήρηση, τη διδασκαλία και τη διάδοση.

Εισαγωγή σαρώσεων σε περιβάλλοντα μοντελοποίησης, συνδυασμός σαρωμένων και χειροκίνητα μοντελοποιημένων στοιχείων, βασικές έννοιες της επανατοπολογίας και προετοιμασία υβριδικών μοντέλων για την παρουσίαση της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Μοντελοποίηση θόλων, πεντεντίβων, αψίδων, δομών τύπου «σταυρού εν τετραγώνου» και χωρικών διαρρυθμίσεων. Συζήτηση σχετικά με τις αρχές της ανακατασκευής, τη χωρική ακρίβεια, τα ελλείποντα στοιχεία και την αβεβαιότητα στην αρχιτεκτονική αναπαράσταση.

Εισαγωγή στα περιβάλλοντα εικονικής πραγματικότητας (VR), στην πλοήγηση, στο σχεδιασμό αλληλεπίδρασης, καθώς και σε απλές περιηγήσεις σε βυζαντινούς χώρους, με τη χρήση προσιτών ροών εργασίας και έτοιμων προτύπων έργων στα προγράμματα Unity, Unreal ή σε διαδικτυακές εναλλακτικές λύσεις.

Εφαρμογές επαυξημένης πραγματικότητας (AR) με και χωρίς δείκτες. Προβολή τρισδιάστατων μοντέλων εικονιδίων, αντικειμένων, επιγραφών ή αρχιτεκτονικών θραυσμάτων με πληροφορίες σχετικά με το πλαίσιο, για εκπαιδευτικούς σκοπούς, μουσεία και πολιτιστικό τουρισμό.

Προετοιμασία τρισδιάστατων αποτελεσμάτων για διαδικτυακή δημοσίευση μέσω πλατφορμών όπως το Sketchfab. Μεταδεδομένα, σχολιασμοί, πρότυπα τεκμηρίωσης, ιστορικές σημειώσεις, προέλευση, αδειοδότηση και παρουσίαση προσαρμοσμένη στο συγκεκριμένο κοινό.

Ιστορική ακρίβεια, καλλιτεχνική ερμηνεία, διαφάνεια, κενά στα δεδομένα, πνευματικά δικαιώματα, πολιτισμική ευαισθησία και υπεύθυνη επισήμανση των υποθετικών αναπαραστάσεων ή εκείνων που έχουν δημιουργηθεί με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης.

Παρουσίαση και επίδειξη από τους φοιτητές τρισδιάστατων μοντέλων, αποτελεσμάτων φωτογραμμετρίας, πρωτοτύπων VR/AR ή τεκμηριωμένων σχεδίων ανακατασκευής, ακολουθούμενη από σχόλια από τους συμφοιτητές και συζήτηση με στοιχεία αναστοχασμού.

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

Αξιολόγηση φοιτητών

40%

Γραπτές εργασίες

40%

Τελική εργασία

20%

Προφορική παρουσίαση και συμμετοχή

Φόρτος εργασίας — Κατανομή ECTS

Σύνολο 250 ώρες

Διαλέξεις

39

Καθοδηγούμενες ασκήσεις / εργαστήρια

30

Γραπτές εργασίες / εργασίες μαθήματος

40

Ανάπτυξη έργου (ατομική ή ομαδική)

55

Μελέτη βιβλιογραφίας και υλικού μαθήματος

40

Αυτοδιδασκαλία

26

Προετοιμασία για παρουσίαση

20

Σύνολο μαθήματος

250

Συνιστώμενη βιβλιογραφία

Προτεινόμενη βιβλιογραφία:

  • Campana, S., & Remondino, F. (Eds.). (2019). 3D Recording and Modelling in Archaeology and Cultural Heritage: Theory and Best Practices. BAR Publishing.
  • Stylianidis, E., & Remondino, F. (2025). 3D Recording, Documentation and Management of Cultural Heritage. Porto Press.
  • Lens, S. (2023). Procedural 3D Modeling Using Geometry Nodes in Blender. Packt Publishing.
  • Champion, E. (2021). Virtual Heritage: A Guide. Ubiquity Press.
  • Addison, A. C. (2000). Emerging trends in virtual heritage. IEEE Multimedia, 7(2), 22-25.
  • London Charter. The London Charter for the Computer-based Visualisation of Cultural Heritage.
  • Seville Principles. International Principles of Virtual Archaeology.
  • Sketchfab for Cultural Heritage and 3D documentation resources.
  • Blender Manual and official learning resources.

Σχετικά επιστημονικά περιοδικά:

  • International Journal of Digital Humanities (Springer)
  • Journal on Computing and Cultural Heritage (ACM)
  • Digital Applications in Archaeology and Cultural Heritage (Elsevier)
  • Virtual Archaeology Review (Universidad Politecnica de Valencia)
  • npj Heritage Science (Springer)
Κύλιση στην κορυφή