γενικό υπόβαθρο · εξειδίκευση · Ανάπτυξη Δεξιοτήτων

Οι λειτουργίες των λέξεων και των γραμμάτων στη βυζαντινή καθημερινή ζωή

Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα — Επίπεδο 7

10 Πιστωτικές Μονάδες ECTS
3 ώρες / εβδομάδα
Γλώσσα Αγγλική
Ανοιχτό σε Erasmus
Χωρίς Προαπαιτούμενα

ΜΑΘΗΣΙΑΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

Μετά την ολοκλήρωση του μαθήματος, οι φοιτητές θα είναι σε θέση να:

1)

Αναλύουν τις ποικίλες λειτουργίες της βυζαντινής γραφής, από τη νομική ισχύ έως την πνευματική προστασία

2)

Αξιολογούν τον ρόλο των επιγραφών και των μονογραμμάτων σε δημόσιους και εκκλησιαστικούς χώρους

3)

Ερμηνεύουν αρχαιολογικά και υλικά ευρήματα, συμπεριλαμβανομένων σφραγίδων, σφραγιδόλιθων και εμπορικών ζυγών

4)

Να αξιολογούν τη σημασία της γραμματικής και της εκπαίδευσης στην καθημερινή ζωή του Βυζαντίου

5)

Να χρησιμοποιούν βασικές βάσεις δεδομένων και ηλεκτρονικούς πόρους για την αναζήτηση και ανάλυση κειμενικών πηγών

6)

Να εξετάζουν τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούσαν η γραφή και οι υπογραφές στα βυζαντινά διοικητικά συστήματα

7)

Να διατυπώνουν τεκμηριωμένα επιχειρήματα σχετικά με την κοινωνική και πολιτιστική ιστορία της βυζαντινής γραμματικής

8)

Να επικοινωνούν αποτελεσματικά σύνθετα ιστορικά ευρήματα σχετικά με τις βυζαντινές πρακτικές επικοινωνίας

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

13 Ενότητες

Εβδομάδα 01 | Εισαγωγή: Πηγές και κείμενα

Παρουσίαση κειμενικών πηγών σχετικών με το θέμα, καθώς και εισαγωγή στις βασικές βάσεις δεδομένων και ηλεκτρονικούς πόρους για την αναζήτηση πληροφοριών.

Διερεύνηση της έννοιας της εξουσίας στις μεσαίες ελληνικές πηγές, με έμφαση στον τρόπο με τον οποίο τα γραπτά λόγια μεταδίδουν, κατασκευάζουν και νομιμοποιούν την εξουσία.

Τα ονόματα ως εργαλεία οργάνωσης της καθημερινής ζωής και σήμανσης της ιδιοκτησίας. Η αναγκαιότητα των υπογραφών στο ιδιαίτερα ανεπτυγμένο διοικητικό σύστημα του Βυζαντίου· συζήτηση σχετικά με τη λειτουργία και τον νομικό χαρακτήρα τους, με παραδείγματα από διαφορετικά κοινωνικά στρώματα.

Τα μονογράμματα ως μία από τις πιο εξελιγμένες μορφές υπογραφής. Επισκόπηση της ιστορικής τους εξέλιξης, της περιόδου μέγιστης χρήσης τους και της τελικής παρακμής τους· συζήτηση σχετικά με τις μορφές τους και τις δυσκολίες στην ταυτοποίηση των ατόμων.

Εισαγωγή στη βυζαντινή επιγραφική, συμπεριλαμβανομένων των ορισμών και των λειτουργιών των επιγραφών.

Ενδεικτικά παραδείγματα από αστικά τείχη και δημόσια κτίρια, με έμφαση στον ρόλο των επιγραφών στους κοινόχρηστους χώρους.

Εισαγωγή στις επιγραφές δωρητών και τις λειτουργίες τους, με επιλεγμένα παραδείγματα.

Αντικείμενα όπως ζυγαριές, νομίσματα και εμπορικά βάρη ως τεκμήρια για την οργάνωση των συναλλαγών στην αγορά· συζήτηση σχετικά με το «Βιβλίο του Επαρχίου» (10ος αιώνας).

Η πολυπλοκότητα των διαδικασιών εμπορίου και ανταλλαγής. Οι αμφορείς ως φορείς εμπορευμάτων που φέρουν επιγραφές ή «διπίντι»· εισαγωγή στις μεταλλικές σφραγίδες ως πρωτογενείς πηγές για την ανασύσταση των εμπορικών δικτύων.

Η μακροχρόνια σχέση μεταξύ της γραφής και των μαγικών πρακτικών. Ακόμη και σε ένα εκχριστιανισμένο πλαίσιο, οι λέξεις και τα γράμματα εξυπηρετούσαν σκοπούς πνευματικής προστασίας και στήριξης· παραδείγματα αντικειμένων με επιγραφές.

Η χρήση γραπτών σημείων για την εξασφάλιση και τον έλεγχο αγαθών και περιουσίας· σφραγίδες και σφραγίδες ως μέσα πιστοποίησης και προστασίας.

Ο ρόλος της γραφής στη διατήρηση της μνήμης των αποθανόντων. Η καταγραφή ονομάτων ως μέσο μνήμης και ως δείκτης κοινωνικής θέσης και πλούτου.

Συζήτηση σχετικά με την εκπαίδευση και τη διδασκαλία της ανάγνωσης και της γραφής, καθώς και τη σημασία τους για την καθημερινή ζωή.

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

Αξιολόγηση φοιτητών

20%

Συμμετοχή στα σεμινάρια

20%

Ανάλυση πρωτογενών πηγών

20%

Δημόσια παρουσίαση

40%

Ερευνητική εργασία

Φόρτος εργασίας — Κατανομή ECTS

Σύνολο 250 ώρες

Διαλέξεις

26

Συζητήσεις στο πλαίσιο του σεμιναρίου

13

Ανάλυση πρωτογενών πηγών

20

Μελέτη και ανάλυση της βιβλιογραφίας

40

Παρουσιάσεις φοιτητών

11

Αυτοδιδασκαλία

70

Σύνταξη εργασίας

70

Σύνολο μαθήματος

250

Συνιστώμενη βιβλιογραφία

Προτεινόμενη βιβλιογραφία:

  • Bardill, , Brickstamps of Constantinople, Oxford 2004.
  • Bendall, , Byzantine Weights. An Introduction, London 1996.
  • Boyd, A. – Mundell Mango, M. (eds), Ecclesiastical Silver Plate in Sixth-Cen- tury Byzantium, Washington, D.C. 1992.
  • Caseau, B., “Magical Protection and Stamps in Byzantium”, in: I. Regulski – K. Duistermaat – Verkinderen (eds), Seals and Sealing Practices in the Near East. Developments in Administration and Magic from Prehistory to the Islamic Period, Proceedings of the International Workshop in Cairo, 2–3 December 2009, Leuven 2012, 119–137.
  • Cruikshank Dodd, E., Byzantine Silver Stamps. With an Excursus on the Comes Sacrarum Largitionum by John P. Kent, Washington, D.C. 1961.
  • Cruikshank Dodd, E., Byzantine Silver Stamps. Supplement II: More Treasure from Syria, Washington, D.C. 1968.
  • Dölger, , Facsimiles byzantinischer Kaiserurkunden. Munich 1931.
  • Dölger, F., Aus den Schatzkammern des Heiligen Berges. 115 Urkunden und 50 Urkundensiegel aus 10 Jahrhunderten. Textband. Tafelband. Munich 1948.
  • Entwistle, Ch., “Late Roman and Byzantine Weights and Weighing Equipment”, in: Jeffreys (ed.), The Oxford Handbook of Byzantine Studies, Oxford 2008, 1– 11.
  • Foskolou, V., “The Magic of the Written Word. The Evidence of Inscriptions on Byzantine Magical Amulets”, Deltion of the Christian Archaeological Society 35
  • Garipzanov, , Graphic Signs of Authority in Late Antiquity and the Early Middle Ages, 300–900, Oxford 2018.
  • Grünbart, , Macht und Präsenz der Buchstaben im byzantinischen Alltag, Berlin 2021 (with further extensive bibliography).
  • Laiou, E. (ed.): The Economic History of Byzantium. From the Seventh through the Fifteenth Century. 1–3, Washington, D.C. 2002.
  • McCormick, M., Origins of the European Economy. Communications and Com- merce, A.D. 300–900, Cambridge 2001.
  • Nesbitt, , “Byzantine Copper Tokens”, Studies in Byzantine Sigillography [1] (1987) 67–75.
  • Pitarakis, , “Daily Life at the Marketplace in Late Antiquity and Byzantium”, in: Morrisson (ed.), Trade and Markets in Byzantium, Washington, D.C. 2012, 399–426.
  • Rautman, L.: Daily Life in the Byzantine Empire. Westport, Conn. 2006.
  • Vikan, – Nesbitt, J., Security in Byzantium. Locking, Sealing, and Weighing. Washington, D. C. 1980.
Κύλιση στην κορυφή